Je collega werkt sinds kort vier dagen in de week en lijkt er alleen maar bij op te knappen. Tijd om het ook aan je leidinggevende voor te leggen, denk je. Voordat je dat gesprek aangaat, is het slim om te weten wat het je daadwerkelijk kost. Niet in vrije tijd, maar in euro's. Want een vierdaagse werkweek is niet altijd hetzelfde verhaal, en het verschil tussen de twee varianten is groter dan de meeste mensen beseffen.
Er bestaan twee heel verschillende versies
De eerste variant is parttime werken over vier dagen. Je gaat van 40 naar 32 uur en levert daarmee 20 procent van je uren in. De tweede variant is een gecomprimeerde werkweek: je blijft evenveel uren maken, maar verdeelt die over vier dagen in plaats van vijf. Denk aan vier dagen van 9,5 uur in plaats van vijf dagen van 7,6 uur. Bij die tweede vorm verandert er financieel in principe niets, want je salaris, vakantiegeld en pensioenpremie blijven gekoppeld aan hetzelfde aantal uren.
Het probleem is dat werkgevers het woord "vierdaagse werkweek" vaak gebruiken voor de eerste variant, terwijl werknemers in gedachten de tweede voor ogen hebben. Vraag dus altijd expliciet welke van de twee op tafel ligt voordat je verder rekent.
Wat 20 procent minder uren echt betekent voor je salaris
Bij de parttime-variant werk je 80 procent van een volledige werkweek, en dat percentage werkt door in bijna alles wat aan je loon vastzit. Verdien je nu 3.800 euro bruto per maand op basis van 40 uur, dan kom je op 32 uur uit op ongeveer 3.040 euro bruto. Dat is 760 euro per maand minder, elke maand opnieuw.
Ook je vakantiegeld daalt mee. De meeste cao's rekenen 8 procent vakantietoeslag over je jaarsalaris. Bij een fulltime salaris van 3.800 euro loopt dat op tot ruim 3.600 euro bruto per jaar. Ga je naar 32 uur, dan zak je naar zo'n 2.900 euro. Dat is meer dan 700 euro minder vakantiegeld, alleen al door die ene dag.
Je pensioenpremie krimpt automatisch mee
Wat veel mannen over het hoofd zien: je pensioenpremie is direct gekoppeld aan je pensioengevend loon. Werk je structureel minder uren, dan bouwt je pensioenfonds ook structureel minder premie voor je op. Dat merk je nu niet, maar wel over dertig jaar op je pensioenoverzicht. Wijzer in geldzaken, het platform van de Rijksoverheid en de financiele sector voor onafhankelijke geldvoorlichting, bevestigt dit: minder werken betekent vrijwel altijd een lager pensioen, simpelweg omdat premie en loon met elkaar samenhangen.
Twijfel je of parttime werken de moeite waard is voor je portemonnee op de lange termijn? Reken dan niet alleen je maandsalaris, maar ook je pensioenopbouw door bij je pensioenfonds. Vaak kun je op hun site met een paar klikken zien wat een uur minder per week doet met je pensioen op je 68e.
Wil je toch onderhandelen over meer salaris om dat gat te dichten? Lees dan ook ons artikel over salaris vragen voor een aanpak die niet ongemakkelijk aanvoelt.
De bouwsector laat zien dat het ook zonder verlies kan
Dat een vierdaagse werkweek niet per se geld moet kosten, bewijst de bouwsector. Werknemers van 55 jaar en ouder kunnen daar via de cao kiezen voor een vierdaagse werkweek zonder dat dit gevolgen heeft voor loon, vakantiedagen of pensioenopbouw. FNV legt uit dat dit werkt via ingebouwde verlofdagen: je bouwt ze het hele jaar door op en zet ze gericht in om wekelijks een dag vrij te zijn, terwijl je contract en pensioenpremie op papier onveranderd blijven.
Dat is precies het soort constructie waar je bij je eigen werkgever naar kunt vragen. Niet elke branche heeft zo'n regeling, maar het principe (verlof structureel inzetten in plaats van je contract verkleinen) is overal bespreekbaar.
Hoe de nieuwe regels rond werktijden hierin meespelen
De discussie over minder werken komt niet uit het niets. Werkgevers krijgen dit jaar meer verplichtingen om vooraf duidelijk te zijn over uren en voorwaarden, wat ook je onderhandelingspositie verandert. Check daarom ook wat er dit jaar verandert in de wetgeving rond werk voordat je het gesprek aangaat, zodat je weet welke afspraken je werkgever eigenlijk al verplicht is vast te leggen.
Zo onderhandel je een vierdaagse werkweek zonder jezelf tekort te doen
Vraag eerst naar een gecomprimeerd rooster in plaats van minder uren. Vier dagen van 9,5 uur voelt zwaarder in de agenda, maar je portemonnee merkt er niets van. Kan dat niet, vraag dan concreet of pensioenpremie en vakantietoeslag op je oude, volledige salaris gebaseerd blijven. Sommige werkgevers zijn daar flexibeler in dan je denkt, vooral als je aangeeft dat je bereid bent om op je vrije dag bereikbaar te zijn voor noodgevallen.
En reken van tevoren gewoon uit wat je inlevert. Niet om jezelf te ontmoedigen, maar om met scherpe cijfers het gesprek in te gaan in plaats van met een vaag gevoel dat het "wel goed komt". Een dag per week erbij aan vrije tijd is voor veel mannen goud waard. Zolang je weet wat je daarvoor betaalt, kun je die keuze bewust maken in plaats van er later achter te komen.